Ástandið

Ein færsla um ástandið hér í Japan eftir jarðskjálftann fyrir vini og vandamenn og svona almennt til að eiga sem heimild.

Rétt fyrir kl. 3 eftir hádegi föstudaginn 11. mars vorum við Steinunn bæði stödd í Kvennamiðstöð Sakai borgar þar sem skrifstofan hennar Steinunnar (UN Women) er staðsett. Í gangi var hátíðarathöfn, sem er mjög algengt fyrirbæri í Japan, þar sem verið var að fagna annars vegar alþjóðlegum baráttudegi kvenna (8. mars) og hins vegar stofnun hinnar nýju einingar Sameinuðu Þjóðanna UN Women sem tekur við af UNIFEM. Búið var að afhjúpa nýtt merki stofnunarinnar utan á húsinu og allir gestir voru komnir inn í sal á þriðju hæð hússins. Í gang fór nokkurs konar viðtal við Steinunni þar sem hún útskýrði fyrir gestum þær breytingar sem verða með tilkomu UN Women. Ég var í hlutverki sjálfboðaliða-ljósmyndara og stóð til hliðar í salnum á meðan allir almennir gestir sátu í sætum sínum. Upp á sviði var Steinunn ásamt samstarfskonu sinni og forkonu Kvennamiðstöðvarinnar sjálfrar.

Ég man eftir að hafa fengið það á tilfinninguna að eitthvað var ekki eins og það átti að vera. Fannst í fyrstu eins og mig væri að svima og jafnvægið væri ekki alveg tipp-topp. Svo áttaði ég mig á því að öll byggingin var á hreyfingu og ruggaði eins og meðalstórt skip á sjó úti. Ég tók eftir að ýmsir hlutir sem héngu úr loftinu vögguðu fram og til baka. Einhver í salnum stóð upp og kallaði jarðskjálfti (jishin á japönsku). Þessi hreyfing á húsinu var þrátt fyrir allt mjög hljóðlát og ekkert færðist úr stað eða brotnaði. Ég giska á að þetta hafi staðið yfir í hálfa til eina mínútu. Engin hristingur, bara róleg hreyfing fram og til baka í stefnuna norður-suður að mér fannst.

Ég verð að segja að viðbrögð gestanna og þeirra sem voru við stjórnvölinn á atburðinum voru til marks um hvað japanska þjóðin er vön slíkum uppákomum, ef uppákomu skal kalla, og öll viðbrögð hafa verið æfð margsinnis og skipulögð út í minnstu smáatriði. Ekki nokkur manneskja stóð upp úr sæti sínu þegar jarðskjálftinn reið yfir. Allir héldu ró sinni og horfðu í kringum sig. Forkona kvennamiðstöðvarinnar sem var þá með míkrófóninn tók strax af skarið og tilkynnti að þetta hefði verið jarðskjálfti. Hún bað alla um að halda ró sinni og byrjaði því næst að fara yfir næstu skref (fyrir þá sem vissu það ekki þegar) og lýsti því hvar neyðarútgangar væru á húsinu og hvernig rýmingin skyldi fara fram ef til hennar kæmi. Um helmingur gesta tók upp síma sína og mjög fljótlega kom í ljós að þetta hefði verið stór jarðskjálfti fyrir norðan Tokyo, sumir sögðu 7 að stærð en aðrir sögðu 6. Ég sjálfur ákvað að koma mér aðeins til hliðar í átt að stórri burðarsúlu. Lýsing á þessum atburðum frá Steinunni má einnig lesa í þessari stuttu frétt hér á Vísi.

Mynd tekin kl. 14:51 á því augnabliki þegar einhver kallar jarðskjálfti.

Eftir nokkurt hlé á viðburðinu (ca. 5 min.) var einfaldlega haldið áfram frá því sem frá var horfið og athöfinin kláruð eins og dagskráin hafði gert ráð fyrir. Enginn asi var á neinum eða hræðsla eftir að athöfninni var slitið. Ef til vill var fólk almennt meira í símum sínum en gengur og gerist að leita af upplýsingum eða kannski að reyna að ná sambandi við ættingja og vini nálægt hamfarasvæðinu. Ég hef enn þann dag í dag ekki fundið fyrir neinum eftirskjálftum og ekki orðið var við neitt tjón hér í Sakai eða Osaka.

Eftir að athöfninni lauk hélt ég heim á leið en Steinunn varð eftir í kvennamiðstöðinni að ganga frá og klára vinnudaginn. Á leiðinni heim varð ég ekki var við neitt óeðlilegt og heyrði aldrei í sírenu neyðarbíla. Allt var með kyrrum kjörum í Sakai. Um leið og ég kom heim uppfærði ég Facebook með upplýsingum um að allt væri í lagi með okkur Steinunni. Tímaþjófurinn Facebook kemur stundum að góðum notum. Fljótlega eftir jarðskálftann var einnig gefin út svokölluð Tsunami viðvörun. Á svæðinu í kringum Osaka var gert ráð fyrir flóðbygjum allt að 50 cm háum sem er nú ekki mikið miðað við það sem gekk yfir svæðin fyrir norðan Tokyo. Þessar viðvaranirnar hafa nú verið dregnar til baka. Íbúðin okkar er á jarðhæð í ca. 8 m hæð yfir sjávarmáli. Aldrei kom til þess að rýma þyrfti það svæði sem við búum á eða önnur svæði í grennd við Osaka.

Í dag þann 14. mars er ljóst að stærsti skjálftinn var af stærðinni 9 samkvæmt nýjustu fréttatilkynningu Japönsku Veðurstofunnar. Aðeins 4 skjálftar að stærðinni 9 eða meira hafa mælst frá aldarmótunum 1900 samkvæmt USGS. Það er að vissu leyti merkilegt að hafa verið aðeins 750 km frá upptökum skjálfta af þessari stærðargráðu en á sama tíma nokkuð óhugnanlegt. Það var þó ljóst þegar líða tók á föstudaginn 11. mars að tjónið af völdum hamfarana var fyrst og fremst vegna flóðbylgna (Tsunami) sem myndast við slíkar jarðhræringar. Myndbönd og ljósmyndir sem náðust af þessum fyrirbærum setja mann hljóðan og maður finnur vel fyrir sinni eigin smæð á þessari þriðju plánetu frá sólu. Það eina sem kemur upp í hugann eru þær mörgu lýsingar sem ég hef lesið um Kötluhlaup á Íslandi og þeir ógnarkraftar sem þar hafa verið að verki. Læt hér nokkrar myndir fylgja til áréttingar frá Hamfarasvæðunum hérna í Japan.

Heimild: NewsGoo (www.news.goo.ne.jp)

Heimild: NewsGoo (www.news.goo.ne.jp)

Heimild: NewsGoo (www.news.goo.ne.jp)

Heimild: NewsGoo (www.news.goo.ne.jp)

Fljótlega eftir skjálftann varð það einnig ljóst að minnsta kosti tvö kjarnorkuver áttu í erfiðleikum með að kæla kjarnakljúfa sína vegna skemmda sem búnaður þeirra varð fyrir. Skemmdirnar virðast fyrst og fremst vera vegna Tsunami bylgjunnar. Í ítarlegri umfjöllun NHK fréttastöðvarinnar um málið eru menn sammála að hið ófyrirséða hafi gerst þegar kælikerfi orkuveranna og öll þrjú vara-kælikerfin hafi brugðist hvert á fætur öðru. Þetta ástand hefur orsakað neyðarástand í þessum tveimur kjarnorkuverum og uppsöfnun á eldfimum gösum hefur orakað sprengingar. Miklar rýmingaráætlanir hafa farið í gang í kjölfarið. Um er að ræða mikinn fjölda fólks sem býr í nágrenni við kjarnorkuverin og sem dæmi má nefna að frá 10 km fjarlægð að 20 km fjarlægð frá öðru kjarnorkuverinu búa um 180.000 manns sem segir kannski sitt um hversu þéttbýlt landið er. Það skal einnig áréttað að orkuverið er við strönd þannig að rýmingarsvæðið er aðeins hálf-hringur. Fyrir þá sem ekki hafa innbyggðann lengdarmælikvarða (eins og landfræðinördið) þá eru 10 km ca. vegalengdin frá álverinu í straumsvík að Smáralindinni eða frá Arnarnesi að Snæfjallaströnd fyrir ykkur heimasæturnar. Ljóst er eitthvað af geislavirkum efnum hefur sloppið út í umhverfið. Eftir því sem ég kemst næst eru allar mögulegar varúðarráðstafanir teknar til að hindra að það hafi heilsufarsleg áhrif á íbúa landsins eða umhverfi. Myndin að neðan setur þó að manni smá óhug og vekur upp einhverskonar dulinn ótta um að mannkynið hafi aldrei kunnað að fara almennilega með kjarnorku af því öryggi sem til þarf.

Heimild: NewsGoo (www.news.goo.ne.jp)

Dagarnir eftir jarðskjálftann hafa verið nokkuð súrrealískir og við höfum fylgst grannt með fréttum. Okkar aðal fréttaveita er bein útsending frá NHK sem er ríkissjónvarpið í Japan. Útsendingar stöðvarinnar eru samhliða á ensku og japönsku. Þegar skipt er yfir á beinar útsendingar sem fara fram á japönsku kemur inn þulur sem þýðir jafnóðum af mikilli nákvæmni og fagmennsku, ómetanleg þjónusta fyrir erlenda ríkisborgara. Einnig notum við veffréttamiðla eins og Japan Today og Japan Times. Eftir að hafa lesið féttaflutning íslenskra fjölmiðla er mér ljóst að þar er oft farið mjög frjálslega með flestar staðreyndir og þær teygðar og togaðar til að ná fram sem sterkustum viðbrögðum lesenda. Þetta átti alveg sérstaklega við rétt eftir skjálftann. Slík fréttamennska er oft nefnd æsifréttamennska og henni er ætlað að vekja upp sterkar tilfinningar hjá lesendum eins og ótta og óhug. Sem björgunarsveitarmaður hef ég verið í aðstæðum þar sem mannlegur harmleikur hefur átt sér stað og hætta er á að slíkt endurtaki sig á hverri stundu. Í þessum aðstæðum er ekkert eins mikilvægt eins og að reyna að halda ró sinni, meta ástandið og bregðast við því sem er mest aðkallandi. Með þetta til hliðsjónar finnst mér fréttaflutningur íslenskra fjölmiðla fyrstu dagana eftir jarðskálftana í Japan jaðra við ábyrgðarleysi. Að mínu mati á það ekki að skipta máli þó að Japan sé langt í burtu og hamfarirnar komi líklega ekki eftir að hafa bein áhrif á Ísland. Hefði ég aðeins lesið fréttaflutning íslenskra fjölmiðla væri klárlega annað ástand í litlu íbúðinni í Leopalace 102. Ég hvet því alla til að sem hafa áhuga á ástandinu í Japan að fylgjast líka með hérlendum fréttamiðlum rétt eins og Utanríkiráðuneyti Íslands ráðleggur fólki.

Að lokum vill ég taka fram að ekkert amar að okkur hér í Sakai. Lífið heldur áfram hér þrátt fyrir hörmungarnar. Við höfum ekki rætt mikið við þá japani sem standa okkur næst hérna í Sakai, en af ástandinu í kringum okkur má draga þá ályktun að fólk sé almennt mjög rólegt þótt allir fygist vel með ástandinu og framvindu mála í kjarnorkuverunum í Fukushima. Af viðtölum við íslenska vini okkar í Tokyo er ástandið þar þó talsvert annað. Þar hefur nú verið sett í gang orkuskömmtun auk þess sem lestarsamgöngur hafa ekki gengið eftir áætlun og verða líklega stopular enn um sinn. Eftir þeim áætlunum sem ég hef lesið er ekki ætlunin að hrófla neitt við rafmagni á Osaka svæðinu. Ástæðan fyrir því er m.a. talsvert flókið rafmangskerfi landsins þar sem um er að ræða nokkur kerfi. Eitt er 50 Hz annað 60 Hz og svo eru nokkur svæði sem eru bæði 50 og 60 Hz. Kortið að neðan úrskýrir þetta og sýnir einnig skiptingu á milli orkufyrirtækjanna. Ofangreind kjarnorkuver heyra undir Tokyo Electric Power Company. Við hér í Sakai njótum hins vegar þjónustu Kansai Electirc Power Company (60 Hz).

Heimild: Tokyo Lease Corp.

Að lokum eru hér upplýsingar um okkur í Japan, heimilsfang, símanúmer o.fl. fyrir þá sem vilja og þá sem eru extra forvitnir.
Heimilsfang á íbúðinni okkar:

Leopalace 102
3-1-20
Kumanocho Higashi
Sakai-ku, Sakai City
Japan
590-0946

GSM síminn hjá Steinunnni: +81 90 3673 6875
Síminn á skrifstofu UN Women í Sakai +81 72 223 0009
GSM síminn minn er nánast alltaf opinn líka með íslenska númerinu mínu 867 2976

...svo erum við líka alltaf á Facebook...full mikið kannski.

Fari svo ólíklega að við þurfum á einhverjum tímapunkti að rýma íbúðina okkar þá er söfnunarsvæðið okkar grunnskóli sem er rétt hjá íbúðinni okkar.

Hnit á íbúðinni: 34,578012° Norður og 135,476834° Austur
Hnit á skrifstofu UN Women: 34,573450° Norður og 135,473643° Austur
Hnit á Söfnunarsvæði: 34,576301° Norður og 135,479104° Austur

Loks er hér kort sem sýnir þessar staðsetningar

View Ástandið in a larger map

Tokyo

Við Steinunn fórum til Tokyo í kringum síðustu helgi (22.-25. okt). Steinunn átti fund á fimmtudag og svo var UNIFEM með bás á degi Sameinuðu þjóðanna á föstudeginum. Helgina notuðum við svo til að skoða okkur aðeins um í Tokyo.

Fyrir landfræðinörd er þetta stórmekileg borg í alla staði. Þéttbýlið Tokyo er í raun samansafn af 23 borgum sem allar hafa sína borgarstjórn. Samkvæmt tölfræðistofnun borgarinnar var samanlagður íbúafjöldi þeirra 12.988.797 manns árið 2009. Þetta er fjölgun frá 2008 sem nemur tæplega 100.000 hausum.

Út frá landfræðilegu sjónarhorni getur hugtakið borg eða þéttbýli verið mjög loðið. Hægt er að skilgreina þéttbýli á marga vegu, t.d. þar sem lengd á milli bygginga er minni en 200 metrar. Með mismunandi skilgreiningum má auðveldlega ná Tokyo upp í 35 milljónir íbúa.

Lestir eru faratæki sem ekki virðist ennþá vera hagkvæmt að nýta á Íslandi. Velti því fyrir mér hver ástæðan er og hvort einungs sé um að ræða einhverskonar fólksfjöldaþröskuld. Hvenær verður hægkvæmt að leggja teina á Íslandi? Eða verður þetta eins og með strætó? Við þurfum að minnsta kosti ekki að flytja inn eldsneytið á lestarnar. Við Íslendingar erum kannski búin að velja okkur einkabílinn eins og mætur maður fullyrti. Það var þó áður en hann gekk í skóla í Edinborg samhliða því að vera borgarfulltúri. Eftir það snéri viðkomandi sér að grænni samgöngumátum…enda vænlegra til árangurs í pólitík.

Við Steinunn nýttum okkur að sjálfsögðu lestarkerfi Tokyo. Að taka lestir í Japan er nokkuð auðvelt ef þú veist hvert þú ert að fara. Allt er vel merkt og flest veggkort á ensku á lestarstöðvunum. Lestarkerfið í Tokyo er hið stærsta í heiminum, sé miðað við kerfi sem þjóna þéttbýli. Í Tokyo eru 13 lestarlínur sem stoppa á 282 stöðvum. Í Tokyo ganga svo talsvert fleiri lestir sem ekki teljast til neðanjarðarkerfisins. Á venjulegum degi flytur kerfið 8,7 milljón farþega eftir brautarteinum sem teygja sig þó aðeins um 330 km um borgina. Til samanburðar má nefna að London Underground kerfið flytur um 3 milljónir farþega en telur þó 11 lestarlínur og 270 stöðvar.

Á kortinu hér að neðan má sjá uppbyggingu kerfisns frá 1927 til 2008. Augljóslega var lítið byggt á meðan Japanir stóðu í stríðsrekstri og árin eftir stríðslok.

Mynd: Wikipedia/Hisagi 2008

Augljóslega eru nokkrar lestarstöðvar í Tokyo mjög stórar. Ein af þeim er Shinjuku  lestarstöðin. Við fórum nokkrum sinnum í gegnum þessa stöð án þess að villast. Slíkt væri ekki hægt nema að allt væri vel merkt. Til að mynda er oft búið að koma fyrir kompásrósum í marmaralögðum gólfum stöðvanna.

Um 3,6 milljónir farþega fara í gegnum Shinjuku stöðina á venjulegum degi. Það er um 40% af öllum lestarfarþegum kerfisins. Á stöðinni stoppa 12 lestir en tvær af þeim tilheyra hinu eiginlega neðanjarðarlestarkerfi sem nefnt var hér að ofan. Á stöðinni eru um 200 útgangar.

Litlu sunnar við Shinjuku er lestarstöðin Shibuya, hún er litlu minni en er merkileg að því leiti að í grend við hana má finna fjöförnustu gangbraut í heimi. Hún nefnist Shibuya Crossing, en á einum grænum kalli ganga stundum 1000 manns yfir gatnamótin. Gatnamótin eru notuð í frægu skoti í mynd Soffíu Coppola, Lost in Translation. Hér fyrir neðan er svo YouTube myndband sem sýnir vel þessa miklu fólksflutninga.



PS. Vek athygli á svokölluðum LIKE fídus hér að neðan.

10

Tíu hressandi fróðleiksmolar og áhugaverðar staðreyndir sem rekið hafa á fjörur mínar í Japan.

1. Japanir kunna almennt ekki ensku. Sé tekið mið af meðalskori í hinu svokallað TOEFL enskuprófi eru japanir þar neðstir af öllum þjóðum Asíu.

2. Í Japan eru til um 4.000 tonn af hvalkjöti í frysti. Miðað við núverandi neyslu eru þetta birgðir til fjögura ára (heimild, Japan Times). Gangi þér vel Kristján Loftsson.

3. Samurai embættismennirnir (síðar hermenn) voru flestir ef ekki allir samkynhneigðir.

4. Örbylgjupopp hefur ekki náð neinni útbreiðslu í Japan. Einungis er hægt að komast yfrir slíkt í amerískum sérvöruverslunum. Fyrir okkur er hægt að nálgast slíkt með því að taka þrjár lestir í 2 klst, ganga 2 km og borga 5000 ¥ ársgjald í CostCo. Eins gott að Steinunn hefur engu gleymt þegar kemur að pottapoppi.

5. Japanir tóku aldrei upp SMS skilaboðakerfið. Ekkert símakerfi í Japan styður SMS sendingar. Þegar við Íslendingar vorum að senda okkar fyrstu sms úr Nokia og Ericson símum voru Japanir að senda tölvupósta úr Sony og Sharp símum.

5,5. Símafyrirtækið NTT setur fljótlega á markað síma hér í Japan sem ekki þarf að setja í samband til að hlaða…hann hleður sig þráðlaust jafn hratt og með venjulegu hleðslutæki. Engar snúrur, ekkert vesen.

6. Útivist er snobb í Japan. Hér eru minnst 10 tískublöð sem fjalla bara um tísku í útivistarfötum. Á milli Laura Ashley og Louis Vuitton er mjög líklegt að maður finni stóra útivistarbúð. Í Osaka eru tvær í hjarta borgarinnar nánast hlið við hlið. Í þeim má finna öll helstu útivistarmerkin….í litum sem ekki finnast utan Japans.

7. Shinkansen hraðlestirnar í Japan er hraðskreiðustu lestir í heimi og þær stundvísustu. Ferðahraðinn er í kringum 300 km/klst en þær geta þó farið í 570 km/klst. Lestirnar eru alltaf á réttum tíma, +/- 6 sek.

8. Japanska popp senan (J-pop) er nokkuð merkilegt fyrirbæri og vinsælt. Þar trjóna á toppnum nokkrar söngdívur. Sú sem nær að herma best eftir Mariu Carey selur mest. Tvær þeirra stigu hins vegar algjörlega út fyrir kassann og ákváðu að herma eftir Celine Dion. Skiptar skoðanir eru um hvort það hafi verið rétt ákvörðun.

9. Brókarblæti er talsvert vandamál í Japan. Hvergi í heiminum er stolið jafn miklu af kvenmannsnærbuxum. Vikulega berast fregnir af því að undirfataþjófar hafa náðst og lögregla lagt hald á mikið magn “þýfis”. Í síðustu viku var t.d. karlkyns starfmaður í grunnskóla handsamaður fyrir að dulbúast sem kvennmaður og komast þannig inn á heimavist kvennkyns nemenda til að komast yfir nokkrar nærur.

10. Sé nöfnum allra landa heimsins raða í japanska starfrófsröð er Ísland efst.

Endur

Við Steinunn höfum loks dregið bloggpennann upp aftur og hafist handa við að skrá ævintýr í Japan. Fyrir liggur meðal annars að gera svokallað innlit/útlit myndband í anda Valgerðar Matthíasdóttur.

Bráðfyndin færsla Steinunnar um litla önd með væng fær nú nýtt líf með aðstoð myndbands. Neðansýnt myndband var tekið upp í byrjun júní á fyrirlestri fyrir menntasvið Sakai borgar. Lesa má nánar tildrög fyrirlestursins í bloggfærslu Steinunnar.

Áður en æstir lesendur spila myndbandið vill ég aðeins koma nokkrum orðum að. Við grípum niður þar sem Steinunn er að flytja fyrirlesturinn og samstarfskona hennar Hiroko túlkar. Líklega er um 80% öllu því sem Steinunn segir í Japan túlkað yfir á Japönsku. Varðandi það sem á eftir kemur er það ansi gott dæmi um hversu agaðir Japanir eru og hversu hreint þeir ganga til verks. Japanir eru mjög skipulagðir þegar kemur að því að takast á við ákveðin verkefni. Mikill liðsandi er oft ríkjandi og ALLIR hjálpast að. Það er ekkert til sem heitir “ég nenni ekki” eða “ég vill ekki vera með”. Þetta á við í öllu tilfellum, jafnvel þótt einhver stelpa frá Íslandi biðji þig vinsamlegast að haga þér eins og önd.

Góðar stundir.

Þess má að lokum geta að full útgáfa myndbandsins hefur nú verið fjölfölduð og dreift til allra kennara Sakai borgar og hefur væntanlega fengið sitt hillupláss í rafrænum bókasöfnum grunnskólana. Litla öndin frá Íslandi hefur því hafið sig til flugs um menntakerfi landsins.

Böstaður

Eftirfarandi atburðir áttu sér stað að kvöldi 23. ágúst.

Við Steinunn vorum með eldamennskuna í seinna fallinu í kvöld eftir að hafa farið í ræktina. Steinunn átti símafund við N.Y. seinna um kvöldið. Þegar við vorum búin að borða áttuðum við okkur á því að hjólið hennar Steinunnar var ennþá fyrir utan pósthúsið síðan í morgun. Tókum ekki sénsinn á að skilja það eftir og því var ákveðið að hendast í að ná í bleiku hryssuna. Til að flýta fyrir stakk ég upp á því að prófa að reiða Steinunni á bögglaberanum hjá mér. Prýðisgóð hugmynd þar sem við komumst talsvert hraðar yfir þannig. Allt gekk vel og ég hef greinilega engu gleymt þegar kemur að reiðingum, enda hrósaði Steinunn mér fyrir góða tækni. Ég jók hraðann aðeins og var farin að íhuga gírskiptingu úr 1. gír upp í 2. (af þremur samtals). Allt í einu heyri ég að einhver nálgast okkur á reiðhjóli aftan frá. "Helvítis ferð er á þessum" hugsaði ég. Einhver orð bárust frá viðkomandi sem ég gerði fastlega ráð fyrir að væru ekki ætluð okkur. Ég ákvað samt að líta aðeins til hliðar og sé mér til mikillar skelfingar að þetta er hjólalögreglan í fullum skúrða með skjalatöskuna aftaná, og var greinilega að gefa okkur merki um að víkja út í kannt hið snarasta. Ég bremsa og við Steinunn stukkum af hjólinu. Því næst dreif að önnur hjólalögregla sem hafði slegist í eftirförina.

Svo hófust yfirheyrslur sem gengu talsvert erfiðlega sökum tungumálaörðugleika. Eftir talsverðar fingrabendigar, axlaypp og vandræðalegar þagnir brá annar lögreglumaðurinn fyrir sig enskri tungu og þá fóru hlutirnir að gerast.

Name?
Raggi
Laggi?
Yes, Raggi.
Ah...bicycle name Raggi?
No no no....my name is Raggi
You Raggi?
Yes yes
Bicycle name?
...(axlaypp)
...(hornauga)

Á meðan á þessu stóð tók hin lögreglan hjólið og setti undir það standarann. Því næst tók hann hjólið í létta aðalskoðun. Ljós virka, endurskin að aftan til staðar, endurskin á pedulum til staðar og bremsur í lagi. Því næst las hann upp skráningarnúmer hjólsins í talstöðina og einhverjar fleiri upplýsingar.

Steinunn ákvað að slást í leikinn og kom lagana vörðum í skilning um að hjólið væri eign Kvennasamtaka Sakai borgar og við værum með það að láni. Lögreglan leit á klukkuna og gaf okkur annað hornauga. Þegar Steinunn var um það bil að draga upp diplómataskilríkin og nafnspjald lögreglustjórans (sem hún hitti í síðustu viku) komu einhver skilaboð í talstöðina og brúnin léttist á félögunum tveimur.

Okey okey!

...og með því að mynda kross með höndunum og benda á bögglaberann lærum við að...

Það er bannað að reiða í Japan!

Á þessari stundu erum við ekki viss um hvort ég fái sekt (eða kvennsamtökin) eða hvort ég fái kannski punkta í hjólreiðaskrá. Eitt er víst að það er enginn afsláttur veittur ef brotin eru hjólaumferðarlög í Japan.

Japanska reiðhjólalögreglan á vakt.

Einn mánuður

Nú þegar ég er búinn að vera í Japan í rúmlega mánuð er ég aðeins að reyna að átta mig á hlutunum. Hreint út sagt er þetta eins mikið öðruvísi og hugsast getur. Allt er eins og maður á ekki að venjast. Þessi upplifun kristallaðist síðasta mánudag þegar ég sótti ráðstefnu sem hálfgerður leynigestur. Ráðstefnan var haldin í tilefni 100 ára samstarfs Japans og Suður-Afríku og var með fókusinn á stöðu kvenna í Suður Afríku. Þar var Steinunn í hópi fyrirmanna og kvenna og tók þátt í pallsborðsumræðum.

Ég laumaði mér inn og kom mér fyrir í miðjum sal. Það þurfti ekki meira til þess að svipta þessari innkomu minni öllu því sem gæti kallast leynilegt. Salurinn var fullur af rúmlega 1000 japönskum konum sem náðu mér fæstar í öxl. Áður en formleg dagsrá hófst voru tónlistaratriði og ljóðalestur. Get ekki lýst þessum atriðum með beinum hætti, en ég set hér niður það sem fór í gegnum hausinn á mér á meðan.

"Okei ... ég veit ekkert hvað er að fara gerast. Spennandi"
"Vó ... hvað rugl var þetta"
"Ha? ... afhverju byrjuðu allir allt í einu að klappa með"
"Snilld"
"Hvað gerist næst ...?"
"Ha? ... er þetta búið?"

Þetta "hugarástand" er mjög lýsandi fyrir upplifun mína á japanskri menningu. Sökum tungumálaörðugleika hef ég sjaldnast hugmynd um hvað er að fara gerast eða af hverju eitthvað gerist. Þó svo að einhver lýsi því fyrir mér á ensku áður eitthvað gerist, þá er það samt ekkert eins og ég ímynda mér. Á morgun er okkur Steinunni boðið í matarhlaðborðsbingó á flottasta hótelinu í Sakai ... get bara ekki beðið.

Osakar

Borgin Osaka er hjarta Kansai svæðisins og er oftast flokkuð sem næst stærsta borg Japans. Það er nefnilega ekki sama hvernig talið er. Osakar voru til að mynda 2.628.811 samkvæmt Tölfræðistofnun Japans árið 2005. Hér er aðeins átt við íbúafjölda í sveitarfélaginu Osaka en í kringum borgina er samfellt þéttbýli sem nær yfir talsvert stærra svæði. Þetta er í raun eins og að bera saman íbúafjölda í sveitarfélaginu Reykjavíkurborg og íbúafjölda á höfuðborgarsvæðinu. Sé íbúafjöldi Osaka svæðisins lagður saman er talan augljóslega talsvert stærri. Sameinuðu Þjóðirnir telja að Osaka sé í 15. sæti yfir stærstu borgir í heimi, en aðrar heimildir segja að hún sé ofar (12. - 10. sæti). Áætlaður fjöldi er oftast í kringum 15 milljónir.

En Osakar eru ekki bara margir, þeir njóta einnig talsverðrar sérstöðu í japönsku samfélagi. Þeir nota til að mynda svokallaða Kansai mállýsku (Kansai-ben) sem er frábrugðin hinni venjulega japönsku. Það er mál manna (og kvenna) að tunga Osakanna sé í senn hljómfögur og jafnvel melódísk en á sama tíma harðari en hefðbundin japanska. Einnig hafa Osakar stytt mörg hefðbundin orð í japönsku. Sögnin  Chigau (að vera öðruvísi) breytist til að mynda í Chau. Venjulegur Osaki gerir því grein fyrir uppruna sínum um leið og hann opnar munninn utan heimasvæðisins.

Osakar eru einnig taldir með fyndnari mönnum í Japan. Flestir japanskir grínistar og uppistandarar koma frá Osaka. Fyndinn gaur í japan fær gjarnan þá spurningu hvort hann sé frá Osaka, ef mállýskan hefur ekki þegar komið upp um hann. Þetta er líklega ekki sambærilegt við Hafnfirðinga heima á Íslandi, enda eru þeir oftast einungis vandræðalega fyndnir (skoðun höfundar).

Annað dæmi um sérstöðu Osaka er notkun rúllustigans. Osökum er það tamt að standa hægra megin í stiganum ef þeir kjósa að láta stiga sjá alfarið um uppgönguna. Sé maður hins vegar á hraðferð er hægt að ganga/hlaupa upp vinstra meginn. Þessu er öfugt farið í Tokyo og annarstaðar í Japan eftir því sem höfundur kemst næst, enda vinstri umferð í landinu. Osökum hættir því við að fá eitt eða tvö hornaugu í rúllustigum annarra borga en Osaka.

Augljós munur er á íbúum Tokyo og Osaka.